Welke burn-out klachten komen vaak voor?
Burn-out klachten sluipen er vaak langzaam in. Eerst ben je wat vaker moe of slaap je slechter, later merk je dat je hoofd vol zit en dat je sneller geïrriteerd raakt. Omdat het geleidelijk gaat, wen je er ongemerkt aan. Pas als het echt niet meer lukt, valt het kwartje.
Er is niet één klacht die bewijst dat je een burn-out hebt. Het gaat om een combinatie van signalen die al langere tijd aanhouden. Huisartsen kijken onder meer naar vermoeidheid, slecht slapen, prikkelbaarheid, emotioneel snel uit balans zijn, piekeren, een gejaagd gevoel en problemen met concentratie en geheugen. Daarbij komen vaak het gevoel dat je de controle kwijt bent en het niet meer kunnen doen wat je normaal doet.
De klachten verschillen sterk per persoon. Hieronder zie je de signalen die het vaakst voorkomen, verdeeld over lichaam, hoofd, gevoel en gedrag.
Herken je veel van deze klachten, maar bestaan ze nog niet zo lang? Dan kan het ook om overspanning gaan. Op de pagina overspannen of burn-out lees je hoe die twee van elkaar verschillen. Wil je eerst begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, lees dan wat een burn-out is.
Verschillen de klachten per persoon?
Niet iedereen ervaart een burn-out op dezelfde manier. Mensen met ADHD of autisme herkennen soms andere signalen, zoals meer overprikkeling of het wegvallen van vaardigheden die eerst gewoon lukten. Lees daarover meer in de artikelen over ADHD en burn-out en autistische burn-out.
Ook spanning buiten werk kan tot dezelfde klachten leiden, bijvoorbeeld door mantelzorg of zorgen om je gezin. Merk je deze signalen bij iemand anders? Dan vind je tips in het artikel over een partner met burn-out.
Vier soorten signalen
Burn-out raakt je hele systeem. Daarom merk je het op meerdere plekken tegelijk.
Lichamelijk
Uitputting, slecht slapen, hoofdpijn, spierpijn, hartkloppingen of maag- en darmklachten.
Mentaal
Moeite met concentreren, vergeetachtigheid, een vol hoofd en moeite met keuzes maken.
Emotioneel
Prikkelbaar, snel in tranen, somber, onrustig of juist vlak en afgestompt.
Gedrag
Je trekt je terug, zegt afspraken af, werkt juist harder of grijpt vaker naar koffie, alcohol of je telefoon.
Lichamelijke klachten bij een burn-out
Veel mensen zijn verrast hoe lichamelijk een burn-out kan voelen. Langdurige stress houdt je lichaam in een staat van paraatheid. Dat merk je onder meer aan:
- Uitputting die niet verdwijnt na een nacht slapen of een vrije dag.
- Slaapproblemen: moeilijk in slaap komen, vaak wakker worden of vroeg wakker liggen piekeren.
- Hoofdpijn en gespannen spieren in nek, schouders of kaken.
- Hartkloppingen, een opgejaagd gevoel of benauwdheid.
- Duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd.
- Maag- en darmklachten, zoals buikpijn, misselijkheid of een opgeblazen gevoel.
- Vaker ziek: sneller verkouden of langer nodig om van een griepje te herstellen.
- Overgevoeligheid voor prikkels zoals geluid, licht of drukte.
Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals bloedarmoede, een schildklierprobleem of een hartprobleem. Laat ze daarom altijd door je huisarts beoordelen voordat je ervan uitgaat dat het stress is.
Let op: heb je plotseling pijn op de borst, ernstige benauwdheid of pijn die uitstraalt naar je arm, kaak of rug? Bel dan direct 112 of je huisarts. Ga er niet vanuit dat het wel door stress komt.
Mentale en emotionele signalen
In je hoofd merk je een burn-out vaak eerst aan concentratie. Je leest een mail drie keer en weet nog steeds niet wat erin staat. Je vergeet afspraken, zoekt vaker naar woorden of kunt simpele keuzes niet meer maken, zoals wat je gaat eten.
Ook je gevoel verandert. Je bent sneller geïrriteerd, ook tegen mensen van wie je houdt. Kleine tegenslagen voelen als bergen. Sommige mensen huilen om kleine dingen, anderen voelen juist bijna niets meer. Dingen waar je vroeger plezier in had, kosten nu vooral energie.
Daarnaast komen vaak schuldgevoel en twijfel aan jezelf voor. Je vindt dat je je niet zo moet aanstellen of dat anderen het wel redden. Die gedachten zijn begrijpelijk, maar ze maken het lastiger om op tijd hulp te vragen. In het artikel hoe voelt een burn-out lees je hoe mensen dit vaak beschrijven.
Vroege signalen en verder gevorderde klachten
Vroege signalen
- Vaker moe, maar je herstelt nog in het weekend
- Slechter slapen in drukke periodes
- Sneller geïrriteerd of ongeduldig
- Minder tijd en zin voor hobby’s en vrienden
- Steeds meer koffie of suiker nodig om door te gaan
Als het verder gaat
- Uitgeput wakker worden, ook na een lange nacht
- Je kunt je nauwelijks nog concentreren
- Huilbuien of juist een vlak, leeg gevoel
- Lichamelijke klachten zonder duidelijke oorzaak
- Gewone taken op werk of thuis lukken niet meer
Wanneer ga je met je klachten naar de huisarts?
Houden je klachten al een paar weken aan en merk je dat je werk, je huishouden of je contacten eronder lijden? Maak dan een afspraak met je huisarts. Je hoeft niet te wachten tot je zeker weet dat het een burn-out is. De huisarts luistert naar je verhaal, kijkt of er een lichamelijke oorzaak is en denkt met je mee over de volgende stap. Vaak kun je ook terecht bij de praktijkondersteuner GGZ in de huisartsenpraktijk.
Werk je in loondienst, dan is de bedrijfsarts een belangrijke gesprekspartner. Je kunt daar ook terecht voordat je je ziek meldt, bijvoorbeeld via een open spreekuur. Een zelftest kan helpen om je klachten op een rij te zetten. In het artikel over de burn-out test lees je wat zo’n test wel en niet zegt.
Tip: schrijf een week lang kort op hoe je slaapt, hoeveel energie je hebt en welke klachten je merkt. Neem dat mee naar de huisarts. Zo hoef je in het gesprek niet alles uit je geheugen te halen.
Voel je je erg somber of heb je gedachten aan de dood? Wacht dan niet, maar neem direct contact op met je huisarts. Je kunt ook anoniem praten met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 113.nl.
Eén slechte week zegt weinig. Merk je dat dezelfde klachten al weken terugkomen en dat rust niet meer helpt, neem dat dan serieus en praat erover.
Tip van de redactie
Wie kan je helpen?
Van huisarts en praktijkondersteuner tot bedrijfsarts en psycholoog: zo vind je de hulp die bij jou past.
Veelgestelde vragen
Nederlandse huisartsen spreken van een burn-out als de klachten van overspanning langer dan zes maanden aanhouden en uitputting op de voorgrond staat. Duren de klachten korter, dan heet het meestal overspanning. Ook dan is het verstandig om hulp te zoeken.
Uitputting is een kernklacht van een burn-out. Sommige mensen merken de vermoeidheid in eerste instantie minder, omdat ze op adrenaline doorgaan. Vaak komt die moeheid juist naar boven zodra ze stoppen of rust nemen.
Zonder verandering houden de klachten vaak aan of worden ze erger, omdat de oorzaak blijft bestaan. Met rust, structuur en aanpassingen in je werk of privéleven nemen ze bij de meeste mensen geleidelijk af. Dat kost wel tijd.
Langdurige stress kan je weerstand, slaap en spijsvertering ontregelen. De meeste lichamelijke klachten verminderen als je herstelt. Laat nieuwe of hevige klachten altijd door je huisarts onderzoeken.
Dat hangt af van hoe ernstig je klachten zijn. Soms helpt het om tijdelijk minder of ander werk te doen. Bespreek dit met je leidinggevende en de bedrijfsarts, liefst voordat je helemaal vastloopt.