Hulp bij burn-out: waar begin je?
Wie hulp bij burn-out zoekt, ziet al snel door de bomen het bos niet meer. Er zijn veel hulpverleners die zich met stress en uitputting bezighouden, en ze hebben elk een eigen rol. Het goede nieuws: je hoeft niet zelf uit te zoeken wie je nodig hebt. Je huisarts of bedrijfsarts helpt je de weg te vinden.
Ben je in loondienst en merk je dat het werk je te veel wordt, dan kun je bij de bedrijfsarts terecht, ook als je (nog) niet ziekgemeld bent. Speelt het vooral privé, of werk je als zelfstandige, dan is de huisarts meestal de eerste stap. Beiden kunnen beoordelen of er iets anders achter je klachten zit en wie je verder kan helpen.
Op deze pagina lees je per hulpverlener wat die doet en wanneer je er terechtkunt. Daarna vind je hoe verwijzing en vergoeding in grote lijnen werken, en waar je op let als je een burn-out coach zoekt.
De specialisten op een rij
Dit zijn de hulpverleners die je het vaakst tegenkomt rond een burn-out.
Huisarts
Je eerste aanspreekpunt bij klachten. Sluit lichamelijke oorzaken uit en verwijst als dat nodig is.
POH-GGZ
Praktijkondersteuner bij de huisarts voor een aantal gesprekken over stress, spanning en herstel.
Bedrijfsarts
Begeleidt je bij ziekte en terugkeer naar je werk, en kijkt naar wat er op het werk moet veranderen.
Psycholoog
Behandelt psychische klachten die meespelen, zoals somberheid, angst of hardnekkige denkpatronen.
Burn-out coach
Begeleidt je praktisch bij herstel, grenzen en keuzes rond werk.
Fysiotherapeut
Een psychosomatisch fysiotherapeut helpt bij spanning in je lijf, ademhaling en het opbouwen van conditie.
Huisarts en POH-GGZ: je eerste stap
Huisarts
De huisarts luistert naar je klachten en kijkt of die passen bij overspanning of burn-out. Bij lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, duizeligheid of aanhoudende vermoeidheid laat de huisarts zo nodig een lichamelijke oorzaak uitsluiten, bijvoorbeeld met bloedonderzoek. Ook kijkt de huisarts of er sprake kan zijn van een depressie of angststoornis.
Je kunt bij de huisarts terecht zodra je klachten je dagelijks leven belemmeren of je je zorgen maakt. De huisarts begeleidt je zelf, verwijst naar de POH-GGZ of stuurt je door naar een psycholoog als dat nodig is.
POH-GGZ
De praktijkondersteuner GGZ werkt in de huisartsenpraktijk. Je krijgt meestal een beperkt aantal gesprekken waarin je samen kijkt naar wat je uitput, hoe je weer structuur aanbrengt en welke stappen je zet. Je komt bij de POH-GGZ via je huisarts.
Bedrijfsarts en arbeidsdeskundige: hulp rond je werk
Bedrijfsarts
De bedrijfsarts is een arts die gespecialiseerd is in gezondheid en werk. Als je je ziekmeldt, begeleidt de bedrijfsarts je herstel en je terugkeer naar het werk. Hij of zij beoordeelt wat je nog kunt, adviseert over een opbouwschema voor je werk en bespreekt met je werkgever welke aanpassingen nodig zijn.
Je kunt de bedrijfsarts ook spreken zonder dat je ziek bent, via het open spreekuur. Werknemers hebben daar wettelijk recht op en hoeven er geen toestemming voor te vragen. De bedrijfsarts heeft een medisch beroepsgeheim: je werkgever hoort wat je wel en niet kunt, maar niet wat je diagnose is.
Arbeidsdeskundige
Een arbeidsdeskundige kijkt naar de match tussen jou en je werk. Wat vraagt je functie, wat kun je nu aan en welk werk is passend? Je krijgt meestal met een arbeidsdeskundige te maken als terugkeer in je eigen functie lastig blijkt, bijvoorbeeld rond de eerstejaarsevaluatie of bij een tweede spoor. De inzet loopt via je werkgever, de arbodienst of later via UWV.
Maatschappelijk werk en bedrijfsmaatschappelijk werk
Spelen er naast de burn-out ook zorgen over geld, wonen, relaties of mantelzorg? Dan kan een maatschappelijk werker helpen die problemen te ordenen. Algemeen maatschappelijk werk bereik je via je gemeente of het wijkteam. Veel werkgevers bieden daarnaast bedrijfsmaatschappelijk werk aan via de arbodienst, voor problemen die je werk raken.
Psycholoog, coach en fysiotherapeut
Psycholoog en basis-ggz
Een psycholoog kan helpen als je herstel vastloopt, als je veel piekert of als er naast de burn-out somberheid of angst speelt. Vaak wordt cognitieve gedragstherapie gebruikt: je onderzoekt de gedachten en gewoonten die je uitputten en oefent met nieuwe. De huisarts verwijst je naar de basis-ggz als daar aanleiding voor is. Lees ook over het verschil tussen burn-out en depressie.
Burn-out coach
Een coach richt zich op je herstel in het dagelijks leven en op je werk: energie verdelen, grenzen aangeven, keuzes maken over je loopbaan. Coaching is geen behandeling van psychische stoornissen. Het kan goed werken naast de begeleiding van je huisarts of bedrijfsarts, als je weer wat energie hebt om aan de slag te gaan.
Fysiotherapeut en psychosomatisch fysiotherapeut
Spanning zit vaak ook in je lijf: een gejaagde ademhaling, gespannen schouders of hoofdpijn. Een psychosomatisch fysiotherapeut helpt je die signalen te herkennen, te ontspannen en je conditie rustig op te bouwen. Je kunt meestal zonder verwijzing bij een fysiotherapeut terecht.
Verwijzing en vergoeding in grote lijnen
De regels verschillen per verzekeraar en per polis, en ze kunnen per jaar veranderen. Onderstaand overzicht geeft daarom alleen de grote lijnen. Check altijd bij je zorgverzekeraar wat er voor jou vergoed wordt.
| Hulpverlener | Verwijzing nodig? | Wie betaalt in grote lijnen? |
|---|---|---|
| Huisarts en POH-GGZ | Nee, POH-GGZ via de huisarts | Basisverzekering, zonder eigen risico |
| Bedrijfsarts | Nee | Je werkgever |
| Arbeidsdeskundige | Via werkgever, arbodienst of UWV | Meestal je werkgever of UWV |
| Psycholoog (basis-ggz) | Ja, van de huisarts | Basisverzekering alleen bij een vastgestelde psychische stoornis, met eigen risico |
| Burn-out coach | Nee | Niet uit de basisverzekering; soms je werkgever of een aanvullende verzekering |
| (Psychosomatisch) fysiotherapeut | Meestal niet | Meestal uit een aanvullende verzekering |
Belangrijk om te weten: burn-out en overspanning vallen zelf niet onder de vergoede ggz uit de basisverzekering. Een psycholoog wordt alleen vergoed als er sprake is van een psychische stoornis, zoals een depressie of angststoornis. Veel werkgevers betalen wel mee aan een psycholoog of coach als dat je terugkeer naar werk helpt. Vraag ernaar bij je bedrijfsarts of leidinggevende.
Zo kies je een goede burn-out coach
De titel coach is in Nederland niet beschermd. Iedereen mag zich coach noemen. Let daarom op deze punten.
-
Check opleiding en ervaring
Vraag welke opleiding de coach heeft gevolgd en hoeveel ervaring er is met burn-out. Een achtergrond in psychologie, arbeid of gezondheid is een plus.
-
Kijk naar registratie
Is de coach aangesloten bij een beroepsvereniging of register? Die stellen eisen aan opleiding en bijscholing en hanteren een gedragscode. Vraag ook naar een klachtenregeling en of er tuchtrecht geldt.
-
Vraag hoe de coach samenwerkt
Een goede coach stemt af met je huisarts of bedrijfsarts en verwijst door als er meer nodig is, bijvoorbeeld bij ernstige somberheid.
-
Maak vooraf duidelijke afspraken
Spreek doelen, aantal sessies, kosten en wie betaalt schriftelijk af. Een kennismakingsgesprek helpt om te voelen of het klikt.
-
Wees alert op rode vlaggen
Wantrouw beloftes van snelle genezing, adviezen om met medicatie te stoppen of het ontmoedigen van reguliere zorg.
Meer weten over begeleiding door een coach?
Lees wat een burn-out coach precies doet en wanneer coaching je herstel kan ondersteunen.
Veelgestelde vragen
Dat mag je zelf kiezen. Speelt het vooral op je werk en ben je in loondienst, dan ligt de bedrijfsarts voor de hand. Heb je ook lichamelijke klachten of speelt het vooral thuis, begin dan bij de huisarts. Ze kunnen, met jouw toestemming, met elkaar overleggen.
Nee. De bedrijfsarts heeft een medisch beroepsgeheim. Je werkgever hoort alleen wat je wel en niet kunt en wat er nodig is voor je terugkeer, niet je diagnose of persoonlijke details.
Dat kan, maar dan betaal je de behandeling meestal zelf of via je werkgever. Voor vergoeding uit de basisverzekering heb je een verwijzing van je huisarts nodig en moet er sprake zijn van een psychische stoornis.
Je hebt dan geen bedrijfsarts via een werkgever. Ga naar je huisarts voor begeleiding en verwijzing. Heb je een arbeidsongeschiktheidsverzekering, meld je dan ook bij je verzekeraar; die biedt soms begeleiding of een re-integratietraject aan.
Neem dezelfde dag contact op met je huisarts of de huisartsenpost als je het niet meer ziet zitten, of als je gedachten hebt aan de dood. Je kunt ook bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 113.nl.